Piet Luiks
Op zondag 11 december 2011 is te Zwolle overleden de heer Piet Luiks. Jarenlang heeft Piet de financiën van de Nederlandse Zilverclub beheerd, en verzorgde hij de verzending van de jaarboeken. Hij was een groot kenner van zilvermerken, en is steeds bereid geweest die kennis genereus met anderen te delen. Velen hebben mogen ervaren, dat men op Piet steeds een beroep kon doen; met raad en daad heeft hij velen geholpen. Piet was een aimabel mens, die met zijn relativeringsvermogen, aanstekelijk optimisme en humor mensen tot elkaar wist te brengen, een echt mensenmens. De herdenking vond plaats in de Oosterkerk te Zwolle op vrijdag 16 december 2011, waarna Piet op de begraafplaats Kranenburg is begraven.
De Nederlandse Zilverclub verliest in Piet een zeer gewaardeerd lid. Wij wensen zijn vrouw, kinderen, familie en vrienden sterkte om het verlies te dragen.
Aantekeningen Mej. Minke de Visser toegankelijk via internet
Voor het onderzoek naar antiek Gronings zilver zijn de aktiviteiten van Mej. M(inke) A. de Visser (1898-1966) van grote betekenis geweest. Zeer systematisch heeft zij gedurende vele jaren in aantekenboekjes talloze gegevens vastgelegd die zij bij haar onderzoek verzamelde. Momenteel zijn deze aantekeningen via internet te raadplegen. Klik hier om toegang te krijgen; door op het icoontje onder een inventarisnummer te klikken opent zich het betreffende document. E.e.a. biedt een schat aan vaak zeer gedetailleerde informatie.
Maja Houtman wint silver price in Korea
In kunstkringen wordt de Cheongju International Craft Biennale in
Zuid-Korea soms omschreven als het ‘Festival van Cannes’ voor de
kunstnijverheid. In de aan dit prestigieuze evenement verbonden wedstrijd heeft
Maja Houtman met een armband de zilveren prijs gewonnen in de categorie
‘metaal’. Maja Houtman is bekend van haar hedendaagse filigrein, waarbij zij
ragfijne zilverdraad wikkelt tot complete sieraden. De armband waarmee zij in
Zuid-Korea in de prijzen is gevallen, bestaat uit ruim 400 zilverdraadjes met
een diameter van 0,5 mm, die bij elkaar worden gehouden door één draad van 0,2
mm dik en bijna 400 meter lang. De armband is door de organisatie van de
Cheongju International Craft Biennale aangekocht.
Meestertekens
Schoonhoven 20ste eeuw
Op de website van Verwoerd Ceramics Omline is recent een handig overzicht opgenomen van de meestertekens van Schoonhovense zilversmeden uit de 20ste eeuw:
http://www.verwoerdceramics.com/silver.htm
Koninklijke onderscheiding voor Annelies Krekel
Op 29 april jl. werd aan Annelies Krekel op het gemeentehuis in Leusden een koninklijke onderscheiding uitgereikt. Zij werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor haar verdiensten op het gebied van het Nederlandse zilver.
Annelies Krekel heeft zich geheel op eigen kracht ontwikkeld tot een expert op het gebied van het moderne Nederlandse zilver. Zij heeft een groot aantal publicaties op haar naam staan en veel tentoonstellingen over dit onderwerp gemaakt, in binnen- en buitenland. Zij is al heel lang betrokken bij het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokken Museum te Schoonhoven; als medewerker, als bestuurslid, als vrijwilliger en als steun en toeverlaat voor alle mogelijke zaken. Ook het Zilvermuseum Sterckshof draagt zij al vele jaren een warm hart toe met hulp en adviezen.
Vanaf 1975 is Annelies Krekel als spil van de Nederlandse Zilverclub een onmisbare factor gebleken.
Ook is zij al een groot aantal jaren betrokken bij de bedrijfscollectie van Koninklijke Van Kempen en Begeer. De afgelopen 15 jaar is ze zonder renumeratie conservator van deze collectie geweest. Door haar inspanningen heeft zij weten te voorkomen dat de verzameling verspreid zou raken. Recent heeft ze bereikt dat alle archivalia zijn overgedragen aan de RKD, de Rijksdienst voor Kunsthistorische Documentatie in Den Haag. De zilveren voorwerpen zijn ondergebracht in het museum te Schoonhoven, dat er zojuist een prachtige tentoonstelling over heeft geopend.
Overigens is Annelies Krekel niet het enige lid van de Nederlandse Zilverclub dat dit jaar een Koninklijke onderscheiding heeft mogen ontvangen. Prof. dr. Johan ter Molen werd benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau, terwijl drs Alle de Jonge werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Historische zilvercollectie van Van Kempen en Begeer naar Schoonhoven
Het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum in Schoonhoven heeft onlangs de grootste aankoop uit zijn geschiedenis gedaan. Het museum breidt zijn collectie uit met honderden zilveren gebruiksvoorwerpen uit de historische zilvercollectie van Van Kempen en Begeer. De collectie is aangekocht met steun van de Mondriaan Stichting, Vereniging Rembrandt, VSBfonds, SNS REAAL Fonds en het Dr.Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds.
Met deze nieuwe aanwinst toont het museum de productie van vier toonaangevende zilverfabrieken die Nederland kende. (J.M. van Kempen in Voorschoten, C.J. Begeer in Utrecht, Gerritsen & Van Kempen in Zeist en Van Kempen en Begeer in Voorschoten/ Zoetermeer). Het Schoonhovense museum kan daarmee een goed beeld geven van de Nederlandse zilvercultuur uit de periode 1850-1970.
In de Van Kempen en Begeercollectie, die het Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum heeft aangekocht, bevinden zich karakteristieke voorbeelden van gebruikszilver uit de periode 1850-1970: uitgebreide koffie- en theeserviezen, fruitschalen, kandelaars, trommels, vazen en allerlei soorten schepwerk: van visscheppen tot mokkalepeltjes. Ook kenmerkende voorbeelden van neo-stijlen, Art Nouveau, Art Deco en de jaren 50 en 60 zijn aanwezig.
Een deel van de aankoop betreft voorwerpen van vier toonaangevende zilverontwerpers uit de 20ste eeuw: Carel Begeer, Christa Ehrlich, Emmy Roth en Gustav Beran, die een stempel hebben gedrukt op de Nederlanse vormgeving.
De spectaculair vergrote collectie is nu deels te zien in de vaste opstelling en vanaf mei 2010 in zijn totaliteit in een speciale expositie in het museum.
Ex
collectie Frederiks
Recent heeft het Gemeentemuseum Den Haag een prachtige collectie Haags zilver verworven uit het bezit van de ING Nederland. De verzameling is afkomstig van mr. J.W. Frederiks (1889-1962), oud-directeur van de Verzekeringsbank ‘De Oude Haagsche van 1836’, en is via De Nationale Nederlanden bij de ING terecht gekomen. Van 1975-2003 waren de objecten opgesteld in museum Boijmans Van Beuningen als bruikleen van de Nationale Nederlanden.
Frederiks is geen onbekende voor ons: hij was een groot kenner van zilver en auteur van het vierdelige standaardwerk Dutch Silver uit 1952-1961. Waarom deze stukken voor de bank zijn aangekocht, is niet bekend. Het is echter heel goed mogelijk dat het zilver in de directiekamer een representatieve functie vervulde. Een bijna gepensioneerde oud-medewerker van de Oude Haagsche herinnerde zich het opgestelde zilver nog wel vaag, als hij achteruit lopend de directiekamer verliet….
J.W. Frederiks was een gedreven verzamelaar van oude kunstnijverheid in het algemeen, niet alleen van zilver. Dat gold ook voor zijn vader de restauratiearchitect J.A. Frederiks (1849-1931), die onder andere de Abdij van Middelburg restaureerde. Als beheerder van de Haagse Gevangenpoort stelde hij vanaf 1916 zijn collectie daar ten toon. Beiden waren bestuurlijk zeer actief op het gebied van de monumentenzorg en het cultuurbehoud. Het overgrote deel van hun verzamelingen is in Museum Boijmans Van Beuningen terechtgekomen. Maar ook tussen J.W. Frederiks en directeur H.E. van Gelder (1876-1960) van het Gemeentemuseum bestond een hechte relatie. Vandaar dat een, weliswaar veel kleiner deel van hun verzamelingen, waaronder Duits steengoed, tin en de uitgebreide bestekkencollectie, al in 1919, 1933, 1959 en 1960 door het Gemeentemuseum is verworven. Het museum kocht bovendien in 1983 uit de voormalige collectie van J.W. Frederiks de monumentale zeventiende-eeuwse schotel van de Haagse zilversmid Gerrit Vuystinck.
Onder het nieuw verworven Haagse zilver bevindt zich een grote schotel met visplaat (Haags goud en zilver 2005, p. 201, afb. 154) van François van Stapele, een schitterend rococo dienblad van Martinus van Stapele (Nederlands zilver/Dutch silver 1979, nr. 138), twee prachtige suikerstrooiers, tabakskomforen, kandelaars en een mand van de familie de Haan.
Gecombineerd met stukken uit eigen collectie en een keuze uit de steengoed-, tin- en bestekkencollectie van vader en zoon Frederiks, zijn de ex-bank voorwerpen in het Gemeentemuseum Den Haag te zien van 14 november t/m 28 maart.
Gouden beker met het wapen van Makassar
In het Heraldisch Tijdschrift, Periodiek van de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, jaargang 14 nr.4 is een interessant artikel opgenomen over een gouden beker met het wapen van Makassar. De auteur Mr. O. Schutte heeft met name de heraldische en genealogische aspecten die samenhangen met de beker belicht. De beker is vervaardigd in 18-krt. goud en draagt naast het meesterteken Ph. de Meijer te Den Haag de jaarletter P voor 1849. Het betreft een geschenk aan P.J.B. de Perez, oud-gouverneur van Celebes. Bij de beker bleef het oorspronkelijke foedraal bewaard.
Recent is de beker is aangekocht door het Gemeentemuseum Den Haag. Gouden bekers zijn zeldzaam, maar een Nederlands exemplaar uit de negentiende eeuw al helemaal. De beker is prachtig traditioneel gemaakt, zeer verfijnd gedreven en geciseleerd met een gegoten beeldje van een voortsnellende Mercurius op het deksel. Van de kundige zilversmid Philip de Meyer bezit het Gemeentemuseum een zilveren beker die heel verwant is (Haags goud en zilver 2005, nr. 147): dezelfde verdiepte velden met ornament op voet en deksel, een vergelijkbare stam, hetzelfde gedetailleerde drijfwerk. De Meyer genoot kennelijk dusdanige bekendheid in het Verre Oosten, dat men de beker als geschenk van de ‘Ambtenaren, officieren, handelaren en verdere ingezetenen te Makassar’ vanuit daar in Den Haag heeft laten maken. De link met de oude Nederlands Indië vormde een belangrijke reden voor het museum om de beker aan te kopen: het museum bezit immers ook een grote collectie VOC-zilver.
Oude grafzerk gevonden
Niet alleen papieren archivalia en bewaard gebleven zilveren objecten zijn een hulpmiddel bij het onderzoek naar zilversmeden uit het verleden, ook oude grafzerken kunnen van nut zijn. Dit is het geval met een groot fragment van een zerk die aangetroffen is in het poortgebouw van Epema State te IJsbrechtum. De door Drs Hessel de Walle, auteur van "Friezen uit vroeger eeuwen" ontcijferde tekst luidt:
...
1671 den 29 maart is gerust ... [Pis]storis] out 71 iare huisvro .... Durck Ians
meester goldsmid... [e]n leit alhier begraven
.... [d]en 15 Juni is Gesturven Durck Ians ... [goldsmi]dt out 83 1/2 iaer en leit alhier begraven